Zgodnie z Sądem Najwyższym, konkubinat pozbawiony jest wszelkiego legalnego węzła, a oznacza jedynie istnienie wspólnego pożycia, a mianowicie duchowej, fizycznej i ekonomicznej więzi, która łączy kobietę i mężczyznę.
Konkubinatem nie może być związek osób tej samej płci (są to związki partnerskie).
Kobietę w konkubinacie określa się jako konkubinę, a mężczyznę konkubinem lub konkubentem.
Polskie prawo nie reguluje konkubinatu (brak cech sformalizowania woli wzajemnego pożycia), warto więc zabezpieczyć swoje prawa w takim związku. Możliwe jest zawarcie umowy ze swoim partnerem, pod warunkiem zgodności z prawem i z zasadami współżycia społecznego.
Ponadto, ani konkubina ani konkubent nie mają obowiązku opiekowania się sobą nawzajem, a także nie można nałożyć na nich obowiązku alimentacyjnego. Konkubinat właśnie tym się charakteryzuje, że każda osoba w tym związku może opuścić swojego partnera w każdej chwili.